Litvanya'da Eğitim ve Yükseköğretim Olanakları, 2.12.2022

Halkın %99’unun okur-yazar olduğu ve eğitime büyük önem verilen Litvanya'da, 1-5 yaş arasındaki çocuklara “okul öncesi eğitim” verilmekte, bir yıl süren ve Seimas kararı ile zorunlu hale getirilen “ilkokul öncesi eğitim”e, ilke olarak 5 yaşındaki çocuklar katılmaktadır. Ülkede ilkokul eğitimi 4 yıl sürmekte, bilahare 6 yıllık ortaokul eğitimine devam edilmektedir. İlkokul öncesi eğitimle birlikte 11 yıllık bu zorunlu eğitime, 5-16 yaş arasındaki çocuklar devam etmektedir.Ortaokul eğitimin ikinci bölümünü oluşturan ve liseye tekabül eden 2 yıllık eğitim ise zorunlu değildir.

2020 yılı bütçe harcamalarının yaklaşık % 11.9’unu oluşturan 1.5 milyar Euro tutarında ödenek eğitim sektörüne ayrılmıştır. 2019 yılında toplam bütçenin % 11’ini oluşturan 1 milyar 245 milyon 910 bin Euro eğitime tahsis edilmişti.

2019-2020 eğitim-öğretim yılının başında her 1000 kişilik nüfusta öğrenci sayısı 164 olarak açıklanmıştır. 2019-2020 akademik yılı itibarıyla öğrenci sayısı 459 bin 400 olup, bu rakam takriben Litvanya nüfusunun altıda birine tekabül etmektedir. Öğrenci sayısı bir önceki akademik yıla göre 8 bin 300 azalmıştır (%1,8). Litvan makamları esasen öğrenci sayısının tüm eğitim seviyelerinde azalma eğiliminde olduğuna işaret etmektedir.

Litvanya İstatistik Kurumu’nun verilerine göre, 2020 yılı başı itibarıyla Litvanya’da 0-29 yaş aralığında 893 bin 400 kişi yaşamaktadır. Bu rakam, takriben nüfusun %32’sine denk gelmekte olup, bu yaş grubunda nüfusun 2019 yılına göre %1,2 azaldığını göstermektedir.2019 yılı itibarıyla, 25-64 yaş arası yüksek eğitim düzeyine sahip kişi sayısı 2018'e göre 23 bin artarak 658,5 bin kişiye ulaşmış olup, bu rakam toplam nüfusun %43,1’ine tekabül etmektedir. Bu oran AB genelinde %27-31,6 bandında seyretmekte olup, Litvanya bu kıstasta AB ülkeleri arasında ilk sıralarda yeralmaktadır.

Litvanya'da yükseköğrenim veren 22 üniversite ve 23 kolej bulunmaktadır. İstatistik Kurumu’ndan açıklanan rakamlara göre, 30-34 yaş arasındaki kişilerin %57,8’i yükseköğrenim düzeyinde olup, bu oran da artış trendindedir.

Üniversitelerin eğitim ücretleri ile yüksek lisans ve doktora programlarının dönemlik ücretleri, üniversiteye ve bölümlere bağlı olarak farklılıklar göstermektedir.

Ülke, yüksek lisans ve doktora programları yönünden elverişli imkanlar sunmaktadır. Litvanya’dan alınan diplomalar tüm AB ülkelerinde kabul görmektedir. 120’nin üzerinde farklı eğitim alanında yükseköğrenim görebilmek mümkündür. Özellikle Rusça ve İngilizce dillerindeki eğitim programları dikkat çekmektedir. Eski SSCB coğrafyasının en eski ve Litvanya’nın en büyük üniversitesi olan Vilnius Üniversitesi bu alanda önde gelmektedir.

Bakanlar Kurulu Ocak 2021 itibarıyla Eğitim, Bilim ve Spor Bakanlığı'nın gelecek dört yıla matuf olmak üzere yükseköğretim işlerine 35 milyon Avro ilave kaynak tahsis edilmesi teklifi kabul etmiştir. Eğitim, Bilim ve Spor Bakanlığı'nın verilerine göre 2017 yılı itibarıyla her bir öğrenci için tahsis edilen kamu kaynağı 4,272 Avro düzeyindedir.

Litvanya'da AR-GE çalışmaları üniversiteler, araştırma kurumları ve özel sektör tarafından yapılmakta olup, devlet, üniversiteler ve araştırma kurumları tarafından yürütülen çalışmalara katkı sağlamakta, ayrıca yüksek teknoloji üreterek, AR-GE çalışmalarına katkıda bulunan özel sektöre teşvik vermektedir.

Litvanya’da Türkçe dersleri Vilnius Üniversitesi ve Kaunas Vytautas Magnus Üniversitesi’nde verilmektedir. Zorunlu ve seçmeli Türkçe derslerini takip eden toplam öğrenci sayısının pandemi öncesinde 120’ye kadar ulaştığı bilinmektedir. Yunus Emre Enstitüsü (YEE) ile Vilnius Üniversitesi arasında Haziran 2012 tarihinde imzalanan “Türkoloji Projesi İşbirliği Protokolü” çerçevesinde, Filoloji Fakültesi’nde kurulmuş olan Türkçe Öğretim Merkezi’nde iki yerel okutman yanında YEE tarafından görevlendirilen Mersin Üniversitesi’nden bir öğretim görevlimiz okutman olarak görev yapmaktadır.

Litvanya'daki yükseköğrenim olanakları hakkında ilave bilgiye

http://www.studyinlithuania.lt/enadresinden ulaşılabilmektedir.