Litvanya’nın Ekonomik Görünümü 2.12.2022

Sovyetler Birliği içinde yer aldığı dönemde ekonomisi tümüyle Birliğe entegre olan, doğal kaynakları ucuz ve kolay şekilde sağlayabilen Litvanya, bağımsızlığını yeniden kazandığı 1991 yılından sonra yüzünü tamamen Batıya dönmüş ve Rusya Federasyonu’na olan ekonomik ve ticari bağımlılığını azaltmaya yönelik politikalar izlemeye başlamıştır. Bu çerçevede, bağımsızlığın ilk yıllarından başlayarak Litvanya kamunun elinde bulunan iktisadi teşebbüslerin tamamına yakınını özel sektöre devretmiş, ekonomiyi yabancı yatırıma açmış, bankacılık sektörünü özelleştirerek liberalleştirmiş ve üretimdeki rekabet gücünü artırarak ihracatını güçlendirmiştir. Bu çerçevede, dış yatırımlarda artış sağlanmış ve başta İskandinav ülkeleri olmak üzere, AB ülkelerinden hatırı sayılır ölçüde sermaye akışı olmuştur. Bankacılık sektörü halihazırda doğrudan dış sermayenin en çok yöneldiği sektördür.

Ülkenin 2004 yılında AB’ye tam üye olmasının ardından Birlik'ten sağlanan mali yardım ve fonların da etkisiyle Litvanya ekonomisi hızlı bir büyümeye geçmiştir. Ancak, 2007 yılında % 8,9 büyüyen Litvan ekonomisindeki bu olumlu gidişat, 2008 yılında ortaya çıkan küresel ekonomik ve mali kriz nedeniyle son bulmuş ve ekonomi büyük bir darbe almıştır. Litvanya, krizle mücadele çerçevesinde kemer sıkma önlemlerini uygulamaya koymuş ve benzer sıkıntılarla karşı karşıya kalan Letonya’dan farklı olarak IMF yardımına başvurmaktan imtina etmiştir. Bu çerçevede, kamu harcamaları ve borçlanmasının azaltılması, kamu personel sayısında kesintiye gidilmesi, maaşların düşürülmesi, emeklilik yaşının yükseltilmesi, vergilerin artırılması (KDV ve kurumlar vergisi vb.) gibi önlemler uygulamaya konmuştur.

Litvanya 1 Ocak 2015 tarihi itibarıyla Euro’ya geçiş yaparak, Letonya’nın ardından Euro Bölgesi’ne dahil olan 19. üye ülke olmuştur.

Öte yandan, ulaştırma altyapısının Trans-Avrupa şebekesine eklemlenmesini sağlayarak, ülkeyi bir lojistik merkezi haline getirmeyi hedefleyen, demiryolu ve karayoluyla konteyner taşımacılığına ilişkin “Viking Projesi” çerçevesinde Baltık kıyısındaki Klaipeda ile Ukrayna'nın İlicevsk limanı arasındaki güzergâhın Doğu ile Batı dünyası arasında mal taşımacılığına yönelik küresel bir lojistik zincire dönüştürülmesini arzu eden Litvanya, Karadeniz, Kafkaslar, Orta ve Doğu Asya ülkelerinin bu güzergahı Avrupa'ya ihracat için kullanmalarını teşvik etmektedir..

Litvanya’nın girişimcilik politikasının önümüzdeki birkaç yıl içinde daha da geliştirilmesi ve özelleştirmenin ve yeni bir iş kurmanın önündeki engellerin azaltılması yönünde ilave adımların atılması beklenmektedir. Özellikle önemli kentlerde (Klaipeda, Kaunas vb.) kurulan organize sanayi bölgelerine yabancı yatırım çekebilmek için yoğun çaba sarfedilmektedir.

Litvanya ekonomisi 2019’da %3,6 oranında büyümüş, pandemi yılı olan 2020 yılında ise %0,8 küçülmüştür. 2021 yılı itibarıyla nominal rakamlarla yaklaşık %5 artışla 63,5 milyar ABD Dolarını bulması beklenen Gayrı Safi Milli Hasıla’nın %65’ini hizmetler, %28’ini sanayi ve %7’sini tarım oluşturmaktadır. Ülke nüfusu 1992 senesinde 3,7 milyon iken, bu rakam 2021 yılı sonu itibarıyla 2,7 milyona kadar düşmüştür. Kişi başına düşen milli gelir 2021 yılı itibarıyla 22.780 Dolar’dır. Enflasyon 2016 yılında %1,7, 2017 yılında %3,4, 2018 ve 2019 yıllarında %2,4, 2020 yılında %1,1 olarak kaydedilmiştir. 2021 yılı sonu itibarıyla enflasyon %9’u, 2022 yılının ilk 10 ayı itibarıyla %20’yi aşmıştır.